Aan de oppervlakte zien stressreacties er vaak totaal niet uit als stress.
Ze zien eruit als daadkracht.
Als zorgvuldigheid.
Als verantwoordelijkheidsgevoel.
Als loyaliteit.
Als snelheid.
Dat maakt ze moeilijk te herkennen, zowel door onszelf, als door de omgeving. Want het verschil is subtiel.
Onder druk kan daadkracht verschuiven naar overhaasting.
Zorgvuldigheid kan controle worden.
Verantwoordelijkheid kan veranderen in alles zelf doen.
Loyaliteit kan betekenen dat iemand te lang over zijn eigen grenzen gaat.
En kalmte kan een houding worden die spanning verhult.
Aan de buitenkant blijft het gedrag professioneel ogen. Maar de besturing is veranderd: de autopiloot van onze overleefreflexen zit aan de knoppen, in plaats van het bewustzijn.
Als dat maar kort duurt, is er geen probleem. Maar als dit langer aanhoudt, erodeert het de kwaliteit van samenwerking en besluitvoering, tot het punt waar crises en gezondheidsproblemen ontstaan.
Bij functioneringsgesprekken is de vraag dus niet alleen: wat doet ik of de ander?
De belangrijkere vraag is: vanuit welk systeem wordt dit gedrag aangestuurd?
- Een snelle beslissing kan voortkomen uit helder overzicht.
Maar ook uit onrust en urgentie. - Extra controle kan nodig zijn.
Maar ook een poging zijn om innerlijke onzekerheid te bezweren. - Werk overnemen kan leiderschap lijken.
Maar het kan ook betekenen dat iemand onder druk geen vertrouwen meer ervaart in het proces of in anderen.
Het gedrag is aan de buitenkant soms vrijwel hetzelfde. Het verschil zit in wat eraan voorafgaat.
Is er nog ruimte om waar te nemen, af te wegen en bewust te kiezen? Of heeft de stressreflex de besturing al overgenomen, terwijl het bewuste brein buitenspel staat?
Stressvrij werk bestaat niet. De uitdaging is om stress te erkennen én bewust te blijven sturen.
Daarom mag effectieve stress- en burnoutpreventie niet gezien worden als de verantwoordelijkheid van alleen de HR afdeling. Het is een functie van goed leiderschap. Het gaat over zo vroeg mogelijk het punt te leren herkennen waar en wanneer een kracht begint te kantelen: zowel in onszelf als in het team om ons heen.
Welke leiderschapskwaliteit zie jij onder druk vaak verschuiven naar zijn stress-variant wanneer de druk oploopt?
Door Josselien Janssens, trainer-coach, oprichter EQMPower Leadership Development
Reacties