Geen emotie tonen. Doorgaan. Niet degene zijn die de druk niet aankan.
In veel culturen wordt “kalm blijven onder druk” gezien als hetzelfde als “effectief omgaan met druk”. We leren dit op school, in families en in professionele omgevingen.
Daardoor proberen we stress op te lossen door harder na te denken, meer te dragen en aan de buitenkant beheerst te blijven, zelfs wanneer ons lichaam en onze emoties duidelijk proberen onze aandacht te krijgen.
Stress onderdrukken is een overleefreflex. In het moderne professionele leven kunnen we dat een tijd volhouden, maar niet zonder prijs.
Lange tijd was mijn eigen reactie op druk: harder gaan rennen. Meer verantwoordelijkheid betekende meer inspanning. Meer complexiteit betekende meer nadenken. Meer spanning betekende fanatieker doorgaan.
Meer dan zestien jaar geleden werd het onmogelijk om te blijven doen alsof de stress die ik ervoer niet meer was dan de onvermijdelijke bijwerking van een veeleisend professioneel leven. Ik realiseerde me dat ik, om op lange termijn te kunnen floreren, mijn reactie op druk moest veranderen.
Tot die tijd zag ik stress vooral als iets dat werd veroorzaakt door omstandigheden. Hoge werkdruk. Te weinig tijd. Deadlines. Moeilijke dynamieken.
Dat kan allemaal waar zijn.
Maar het is niet het volledige verhaal.
Terwijl ik anders leerde leiden, begon ik te begrijpen hoe onze onbewuste waarneming de aard van onze stressreflex bepaalt.
Die stressreflexen beïnvloeden vervolgens direct hoe we de werkelijkheid waarnemen, beslissingen nemen, ons tot anderen verhouden, en hoe we risico, verantwoordelijkheid en controle interpreteren.
“Je onderbuik volgen” betekent niet dat je impulsief handelt vanuit de vecht-, vlucht- of bevriesrespons. Het betekent dat je zintuiglijke informatie gebruikt om beter geïnformeerde beslissingen te nemen en bewust te handelen.
Om goed te leiden, moet je de intelligentie van je lichaam leren lezen vóórdat je hoofd die wegredeneert.
Want waar je hoofd stress kan negeren, doet je lichaam dat niet.
Het lichaam registreert druk, ambiguïteit en relationele spanning lang voordat het rationele brein dat doet. Leiders die deze signalen negeren, worden niet sterker, maar minder geïnformeerd.
Paarden maken de dunne lijn tussen congruentie en innerlijke spanning opmerkelijk helder zichtbaar.
Een paard kan zijn gevoel niet onderdrukken zoals mensen dat kunnen. Het gebruikt zintuiglijke signalen om direct een passende actie te kiezen, en kan spanning net zo snel loslaten als opbouwen. Niet door die te negeren, maar door erdoorheen te bewegen.
Stress staat niet los van leiderschap: het is er onvermijdelijk onderdeel van. De sleutel tot goed functioneren is leren onze stresssignalen te lezen en te reguleren, in plaats van vast te blijven zitten in copingpatronen die overzicht en creativiteit verminderen.
Dit is de basis van Leadership Under Pressure — een ervaringsgerichte training die meeneemt wat natuurlijk paardengedrag ons laat zien over stressvaardig leiderschap.
De training helpt leiders stress te benaderen als een strategisch leiderschapsvraagstuk, lang voordat het een gezondheidsprobleem wordt.
Door Josselien Janssens, oprichter EQMPower Leadership Development
Reacties